ابن قتيبة الدينوري ( مترجم : ناصر طباطبايى )
48
الإمامة والسياسة ( امامت وسياست ، تاريخ خلفاء ) ( فارسى ) ( چاپ ققنوس )
گويند ، عثمان در شش سال اول خلافت خود ، از عمر در نزد مردم دوست داشتنىتر بود ، زيرا عمر مردى بود كه در مورد قريش سخت مىگرفت . در دوران عمر كسى به چيز بزرگى از جانب وى دست نيافت . مردم نيز از وى پروا مىكردند ولى عثمان مردى نرمخو و مهربان بود . حسن بصرى گويد : من شاهد سخن گفتن عثمان بودم ، زمانى كه تازه به سن بلوغ رسيده بودم ، صورتى به زيبايى صورت او نديدهام . عثمان به مردم مىگفت : مردم بشتابيد ، تا نصيب و بهرهء خود را دريافت كنيد . مردم نيز هجوم مىآوردند و عثمان نيز حلّهها و لباسهاى بسيارى را ميان آنان تقسيم مىكرد . به خدا سوگند من با گوشهاى خود شنيدم كه روز ديگر عثمان مردم را براى دريافت روغن و عسل فرا خواند ، مردم نيز مىرفتند و بهره و نصيب خود را مىگرفتند . سپس مىگفت اى گروه مسلمانان بشتابيد براى دريافت بوى خوش ، آنان نيز مىآمدند و از انواع مشك و عنبر آن را دريافت مىكردند . به خدا سوگند دشمنى جايى نداشت و خانهء او محل خير بسيار بود بر روى زمين ، جايى نبود كه مؤمن از آن ترسى داشته باشد . به هر جا كه مىرسيد گويى به خانهء برادر و هم پيمان خود رسيده است ، اموال بسيارى ميان مردم تقسيم مىشد تا جايى كه براى خريدن كنيزى به اندازه وزنش پول پرداخت مىشد . اسب به مبلغ ده هزار دينار و شتر به مبلغ هزار دينار و درخت خرما به هزار دينار خريد و فروش مىشد . تا اين كه مردم از روى دنيا خواهى و دنيا دوستى سخنانى ناسزاوار در حق عثمان گفتند . عبد الله بن عمر گويد : بر عثمان كارهايى را عيب گرفتند كه اگر عمر آنها را انجام مىداد بر او عيب نمىگرفتند . اعتراض مردم عليه عثمان عبد الله بن مسلم گويد ، ابن ابى مريم و ابن عفير روايت كنند از ابن عوان از مخول بن ابراهيم و ابو حمزه ثمالى و بعضى ديگر بر آن مبالغى افزودهاند در حالى كه معنا يكى است و آنچه را كه مىگويم خود گرد آورى كردهام . آنچه را كه آنان گويند بر گرفته از سخنان على بن حسين مىباشد . وقتى كه مردم عليه عثمان اعتراض كردند ، وى بر منبر رفت و پس از حمد و ستايش پروردگار چنين گفت : هر چيزى آفتى دارد ، و براى هر خوشى ، رنجى است . آفت اين دين مردمى هستند كه عيبجويند و طعنه زننده . آنچه را كه شما دوست داريد آنان نشان مىدهند ، آنچه را كه شما بد مىداريد آنان پنهان مىكنند .